
قلاویز کاری Ùˆ ØØ¯ÛŒØ¯Ù‡ کاری
ØØ¯ÛŒØ¯Ù‡ کاری Ùˆ قلاویز کاری
انواع Ù…Ø®ØªÙ„Ù ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùˆ Ùˆ طرز كار آنها :
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ابزاري است كه داخل آن مانند مهره داراي دندانه ميباشد. از اين وسيله به عنوان دندانه روي Ø³Ø·Ø Ø®Ø§Ø±Ø¬ÙŠ استوانه ها Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ مي كنند. براي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كردن قطعات كار لازم است كه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را روي قطعه بچرخانيم. همانطور كه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ù¾ÙŠØ´Ø±ÙØª مي نمايد پيچ به وسيله دندانه هاي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ تراشيده خواهد شد.
انواع ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ عبارت اند از:
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ثابت:
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ثابت با توجه به شكل ذيل از يك قطعه مكعب مستطيل تشكيل شده كه جنس آن از Ùولاد سخت آب داده شده مي باشد. Ùˆ داخل آن به صورت مهره دنده زده شده است. لبه برش ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ بوسيله شيارهايي كه در آن ايجاد شده بدست آمده است. طرز كار با ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ مانند طرز كار با قلاويز ميباشد.
البته بايد هميشه براي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كردن قطعات كوچك، بايد از ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كرد. اين نوع ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را نمي توان تيز نمود ولي در عوض مي توان آنها را روي كار به سادگي مركز كرد Ùˆ با يك مرتبه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كردن ØŒ پيچ كامل ميشود. براي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كردن قطعات بزرگ با ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ثابت نيروي نسبتا زيادي لازم ميباشد؛ به همين دليل قطر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي ثابت دستي از يك دوم اينچ تجاوز نخواهد كرد.
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ثابت كه جنس آن از Ùولاد آب داده شده مي باشد داخل آن داراي دندانه بوده Ùˆ براي ايجاد پيچ روي Ø³Ø·Ø Ø®Ø§Ø¬ÙŠ ميله ها مورد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ قرار ميگيرد.
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي Ø´ÙƒØ§ÙØ¯Ø§Ø± (متغير) :
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كردن بعضي از قطعات در يك مرØÙ„Ù‡ امكان نداشته مخصوصا اگر پيچ دنده درشت باشد، زيرا Ø§Ø±ØªÙØ§Ø¹ دندانه ها زياد بوده Ùˆ در نتيجه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ در يك مرتبه عمل پيچ تراشي را كامل نمي كند.
اگر بخواهيم عمل پيچ تراشي را در يك مرØÙ„Ù‡ با بار زياد انجام دهيم امكان شكستن يا برز كردن پيچ بسيار زياد خواهد بود. بدين جهت بايد از ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي Ø´ÙƒØ§ÙØ¯Ø§Ø± Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كرد.
معمولا اين نوع ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ متغير نيز مي نامند زيرا به وسيله شيار آن مي توان قطر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را زياد يا كم نمود؛ شكل ذيل، اين نوع ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ متغير را مي توان به آساني تيز نمود Ùˆ در مراØÙ„ مختل٠ميتوان پيچ را به طور ساده تراشيد. براي Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ از اين نوع ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ØŒ آن را داخل دسته ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كه ÙØ¶Ø§ÙŠ Ù…Ø®ØµÙˆØµÙŠ در آن تعبيه شده است قرار داده Ùˆ از طرÙين دسته به وسيله پيچ هاي مخصوص آن را Ù…ØÙƒÙ… نمايند.
روي بعضي از دسته ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ها يك راهنما يا يك ØÙ„قه براي راهنمائي آن روي قطعه كار، كار گذاشته شده است.
ØØ¯ÛŒØ¯Ù‡ گرد متغیر(Ø´Ú©Ø§ÙØ¯Ø§Ø±)اين راهنما باعث مي شود كه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ روي ميله اي كه بايد ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ شود كاملا عمود قرار گيرد. روي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي متغير يك شيار وجود دارد كه ميتوان آنرا به وسيله پيچي از خارج دسته تنظيم كرده قطر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را كوچك Ùˆ بزرگ كرد تا اندازه مورد نظر بدست آيد. در صورتيكه قطر ميله بزرگ باشد ابتدا پيچ طرÙين را باز كرده قطر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ از ØØ§Ù„ت قبلي بزرگتر خواهد شد در اين صورت مي توان ميله را پيچ زده Ùˆ چنانچه پيچ كامل نشود مجددا پيچ هاي طرÙين را Ù…ØÙƒÙ… كرده Ùˆ عمل ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ زني را ادامه مي دهيم تا پيچ كامل شود.
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي دو پارچه :
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي دو پارچه از دو قطعه مجزا تشكيل شده Ùˆ مي توان آنها را داخل جا ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كه روي دسته ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ قرار دارد جا زد.
به وسيله پيچي كه در يك طر٠دسته ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ مي باشد پارچه ها را مي توان به هم نزديك Ùˆ يا از هم دور نمود شكل ذيل مطلب را روشن تر خواهد كرد
ØØ¯ÛŒØ¯Ù‡ های دو پارچه
* ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي Ú†Ù¾ گرد :
گاهي اوقات لازم است كه پيچ بصورت Ú†Ù¾ گرد ساخته شود. در صورتيكه بخواهيم اين پيچ را بوسيله ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ بسازيم مي بايستي از ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ú†Ù¾ گرد (Ú†Ù¾ تراش) نيز Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كنيم. براي آشنايي بيشتر روي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ØŒ ØØ±Ù L كه مشخص كننده Ú†Ù¾ گردي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ مي باشد ØÙƒ شده است.
اندازه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ها :
براي Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ از ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ها بدون اينكه آنها را اندازه گيري كرده Ùˆ يا با شابلن شناسايي كرد روي پارچه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ها اندازه قطر پيچ مورد لزوم Ùˆ تعداد دنده در يك پيچ Ùˆ يا شماري پيچ روي آنها نوشته شده مانند شماره ها اي كه روي قلاويز ها براي مهره ها نوشته شده است.
طرز ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كردن :
مراØÙ„ انجام ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كاري با دست به صورت زير انجام ميگيرد.
ابتدا قطعه مورد نظر را در گيره به طور عمود Ù…ØÙƒÙ… بسته Ùˆ سپس ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ مناسبي براي پيچ مورد نظر همانطوري كه در نقشه مشخصات پيچ داده شده است انتخاب كرده آنگاه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را داخل دسته ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ قرار داده آنرا Ù…ØÙƒÙ… مي كنيم.
بعد از اينكه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را در دسته ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ قرار داديد مقداري روغن روي قسمت مخروطي آن بريزيد آنگاه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را روي قطعه از طر٠مخروطي به طور عمودي قرار داده سپس بطور آهسته ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را بچرخانيد تا اينكه در كار جا بگيرد. بعد از اينكه چند چرخش انجام داديد عمل را متوق٠كرده نگاه كنيد آيا ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ به صورت عمودي مي باشد يا خير؟ درصورتيكه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ روي كار عمود باشد، آن را براي عمق معيني تنظيم كرده عمل را اد امه دهيد؛ در ضمن ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كار ÙŠ مي بايستي گاه گاهي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را به عقب برگردانده (به Ú†Ù¾ گردش داده) تا براده هاي شكسته از شيار ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ خارج شوند.
ضمن ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كاري بهتر است از روغن مخصوص اين كار Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كرده بجز در مواقعي كه لازم است چدن را ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ نمود.
از طرÙÙŠ ديگر بعضي از دسته ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ها داراي خط مستقيمي جهت هدايت ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ داشته كه البته اين خط با Ù…ØÙˆØ± پيچ موازي مي باشد.
بعضي از ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ها بدون راهنما مي باشند، در اين صورت مي بايستي با دقت Ùˆ مهارت زياد ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كاري را بطور عمودي انجام داد.
هنگام ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كاري ممكن است در يك ميله دندانه هاي پيچ زياد عميق شده Ùˆ در طر٠مقابل آن دندانه ها داراي عمق كمتري باشند كه اين نوع ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كاري درست نيست.
تراشيدن پيچ روي لوله ها :
اگر به يك قطعه لوله پيچ شده نگاه كنيد خواهيد ديد كه ته Ùˆ سر دندانه ها قدري Ú¯ÙØ±Ø¯ هستند Ùˆ قسمت پيچ شده لوله بصورتي مخروطي است كه مقدار شيب آن سه چهارم اينچ در هر Ùوت مي باشد.
براي ساختن پيچ رو لوله، از ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي لوله Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ ميكنند. اگر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كوچك باشد آنرا در جاي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ كه روي دسته تهيه شده قرار مي دهند. در ضمن ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ گير، داراي رنگي است كه روي لوله قرار مي گيرد تا بتوان آن را روي لوله بطور عمودي قرار داد. اين راهنما از كج شدن پيچ روي لوله نسبت به Ù…ØÙˆØ± خود جلوگيري خواهد كرد.
روغنكاري :
براي اينكه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ضمن پيچ بري گرم نشده Ùˆ دنده هاي آن نشكند Ùˆ يا اينكه پيچ آن هرز نشود بهتر است ضمن عمل، روغنكاري صورت گيرد. البته بايد در نظ داشت براي Ùلزات مختل٠مي ابيستي از روغن هاي مخصوص Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كرد. هنگاميكه Ùولاد را ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ مي نماييد، بهتر است از چربي خوك Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كرده تا ØØ§Ù„ت مرطوب بودن داشته باشد.
مقدار روغني كه از ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ضمن عمليات پيچ هدر خواهد Ø±ÙØªØ› در بعضي موارد براي اينكه روغن بسيار مناسبي براي روغنكاري Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ شود مي توان از مخلوط سÙيد آب Ùˆ روغن برش Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كرد.
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùˆ قلاويز ميليمتري :
بطور كلي مي توان Ú¯ÙØª كه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùˆ قلاويز هاي ميليمتري از نظر ساختمان كاملا شبيه ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùˆ قلاويز هاي اينچي هستند با اين ØªÙØ§ÙˆØª كه اندازه ها بر ØØ³Ø¨ ميليمتر خواهد بود. در ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùˆ قلاويز هاي ميليمتري نيز دنده درشت Ùˆ دنده ريز وجود داشته Ùˆ علاوه بر آن داراي پيچ Ú†Ù¾ Ùˆ راست خواهند بود كه علامت هر يك روي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùˆ قلاويز نوشته شده از طرÙÙŠ ديگر روش عمل نيز يكسان مي باشد.
در ضمن همان مشخصات كه روي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùˆ قلاويز هاي اينچي نوشته شده روي ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùˆ قلاويز هاي ميليمتري نيز نوشته شده است. مثل پيچ Ùˆ مهره بيست در دو M كه M علامت ميليمتر Ùˆ 20 قطر خارجي پيچ Ùˆ يا مهره Ùˆ 2 گام دندانه ها مي باشد.
رزوه تراشي با ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ :
رزوه هاي مستقيم Ùˆ مخروطي خارجي تا قطر ØØ¯ÙˆØ¯ يك Ùˆ يك، دوم اينچ(37 سانتيمتر) را ميتوان به وسيله ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هايي از قبيل آنچه در شكل ذيل نمايش داده شده است، با سرعت تراشيد. اساساً اين ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ها شبيه به مهره هاي سخت شده هستند كه چند شيار طولي در آنها ايجاد شده است.
در Ù…ØÙ„ تقاطع هر شيار با رزوه يك لبه برنده تشكيل مي شود. لبه هاي برنده يك سر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ قدري پخ شده اند تا به شروع درگيري ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùˆ قطعه كار كمك كند، در نتيجه چند رزوه ديگر به عمق كامل تراشيده نمي شوند.
اين نوع ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي رزوه كاري از نوع Ùولاد ابزار ØªÙ†Ø¯Ø¨ÙØ± يا Ùولاد كربن دار ساخته مي شوند.
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي مختلÙ
1- ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ رزوه كاري يكپارچه
2- ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ رزوه كاري يكپارچه قابل تنظيم
3- دسته ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ رزوه كاري
ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ يكپارچه در صنعت كمتر مورد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ قرار ميگيرد، زيرا امكان جبران ÙØ±Ø³Ø§ÙŠØ´ آن در اثر كار وجود ندارد.
نوع يكپارچه بريده شده كه در شكل قبل Ù…Ù„Ø§ØØ¸Ù‡ مي شود، مي توان به وسيله پيچ در Ù…ØØ¯ÙˆØ¯Ù‡ كوچكي تنظيم كرد. به اين ترتيب مي توان با ترتيب پيچ ÙØ±Ø³Ø§ÙŠØ´ ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ را جبران Ùˆ با رزوه با نوع انطباق دلخواه درست كرد.
اين نوع ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ها معمولا در يك دسته بسته مي شوند كه با دست گردانده مي شود. هنگام Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ از آنها بهتر است از نوعي ماده روانساز Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ شود تا رزوه هاي نرمتر ايجاد شوند Ùˆ عمر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ø§ÙØ²Ø§ÙŠØ´ يابد، زيرا نيروي اصطكاك در ÙØ±Ø§ÙŠÙ†Ø¯ بري دن رزوه بسيار زياد است.
Ø³Ø±ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي بازشو :
عيب عمده ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي يكپارچه در اين است كه Ùقط با پيچيدن از روي قطعه كار باز مي شوند؛ در نتيجه اين ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ ها براي Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ در ماشين هاي توليدي سريع مناسب نيستند. لذا براي تراش رزوه هاي خارجي به وسيله ماشين گردتراش با ابزارگاه چرخان، ماشين پيچ تراشي Ùˆ ماشين هاي رزوه كاري مخصوصي از Ø³Ø±ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي باز شو Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ مي شود.
سه نوع Ø³Ø±ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ باز شو وجود دارند كه هر كدام داراي چند دسته ابزار چند لبه هستند. اين لبه ها را مي توان براي تيز كردن يا تغيير اندازه رزوه از روي سر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ باز كرد. به اين ترتيب مي توان از يك Ø³Ø±ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ براي چند اندازه رزوه Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كرد.
ابزار هاي تراش را مي توان در جهت شعاعي يا در جهت مماس بر قطعه نصب كرد تا Ø³Ø·Ø ØªÙ…Ø§Ø³ لبه هاي برنده با قطعه كمتر شود Ùˆ اصطكاك مالشي كاهش يابد.
در يك نوع Ø³Ø±ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ لبه هاي برنده دايره اي شكل هستند كه به منظور تسهيل در امر ايجاد لبه هاي نيز، قسمتي از دايره برداشته شده است. اين لبه هاي تراش را بايد ØªØØª زاويه اي برابر با زاويه مارپيچ رزوه، بر روي سر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ بست.
مكانيزم خارج شدن لبه هاي تراش از درگيري با قطعه كار در سر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي Ù…Ø®ØªÙ„ÙØŒ Ù…ØªÙØ§ÙˆØª است. ولي در هر ØØ§Ù„ پس از ايجاد رزوه به طول مورد نظر، Ø³Ø±ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ باز مي شود. در Ø³Ø±ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هايي كه بر روي ماشين گرد تراش با ابزار گاه چرخان بسته ميشوند، پيش از شروع رزوه كاري لبه هاي تراش را با يك اهرم دستي در وضعيت بسته تنظيم مي كنند.
سر ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ هاي بازشو مورد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ در ماشين هاي پيچ تراشي Ùˆ ماشين هاي رزوه كاري خودكار به مكانيزم خلاص كننده اي مجهز هستند كه در شروع هر دوره كار لبه هاي تراش را به طور خودكار مي بندند.
غالبا رزوه كاري به وسيله Ø³Ø±ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ باز شو تعقيب رزوه خوانده مي شود. ليكن گاهي اوقات اين عبارت به روش هاي ديگر رزوه تراشي (ØØªÙŠ Ø±Ø²ÙˆÙ‡ تراشي به وسيله ماشين گرد تراش) نيز Ú¯ÙØªÙ‡ مي شود.
...................قلاویز کاری............قلاویز کاری.............قلاویز کاری................قلاویز کاری................
قلاويز كاري :
ايجاد رزوه داخلي به وسيله يك ابزار تراش چند لبه قلاويز كاري و ابزار مربوطه قلاويز نام دارد. براي رزوه كاري با قلاويز لازم است سوراخي با قطر كمي بيشتر از قطر رزوه در قطعه وجود داشته باشد. اين سوراخ ممكن است با مته كاري، سوراخ تراشي يا ريخته گري ايجاد شود.
براي سوراخ هاي كوچك از قلاويز هاي يكپارچه Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ مي شود. اين قلاويز ها در واقع پيچهايي هستند كه به منظور ايجاد لبه تراش، چهار خياره در آنها ايجاد شده است. معمولا اين قلاويز ها را از Ùولاد كربن دار يا Ùولاد ابزار تند بر ميسازند Ùˆ خياره هاي آن ممكن است مستقيم، مارپيچ ØŒ ØÙ„زوني يا لبه ØÙ„زوني باشند.
قلاويز دستي و طرز قلاويز كاري :
قلاويز ابزاري است كه از داخل كار براده برداري نموده Ùˆ دندانه هايي در Ù…ØÙŠØ· داخلي استوانه ها ايجاد خواهد نمود. در شكل ذيل پيچهاي روي قلاويز ممتد نبوده زيرا در امتداد طولي قلاويزها 3 الي چهار شيار بصورت ÙØ±Ù… بوسيله ماشينهاي ÙØ±Ø² تراشيده شده است. اين عمل باعث ايجاد دندانه مثل شكل بوده كه هر كدام مانند رنده اي مي باشد كه روي قلاويز قرار Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ اند.
دنباله قلاويز ها چهار پهلو شده Ùˆ در بعضي از قلاويز ها در انتهايشان يك سوراخ كوچك تعبيع=Ù‡ شده است، براي هنگاميكه بخواهند از آن جهت قلاويز كردن كارها روي ماشين تراش Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كنند. انتهاي چهار گوش قلاويز، براي قرار Ú¯Ø±ÙØªÙ† داخل دسته قلاويز مي باشد.
قلاويز ها به انواع مختل٠در دسترس مي باشند كه اكنون Ø¨ØØ« در مورد يكنواخت كردن شكل پيچهاست كه در ØØ§Ù„ ØØ§Ø¶Ø± در صنايع آمريكا استاندارد در آمده اند. در هر صورت پيچهاي يكنواخت آمريكايي شبيه پيچهاي استاندارد ملي آمريكايي هستند كه در گذشته مورد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ قرار مي Ú¯Ø±ÙØªÙ†Ø¯.
مشخصات هر يك از آنها طوري است كه قبلا مي توانند به جاي يكديگر مورد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ قرار گيرند. دو نوع از اين پيچها كه به صورت استاندارد مي باشند به مقدار زيادي مورد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ قرار مي گيرند كه عبارت اند از پيچهاي يكنواخت ملي دنده درشت ( سيستم يكنواخت دنده درشت) كه با علايم UNC مشخص شده اند Ùˆ نوع ديگر پيچهاي يكنواخت ملي دنده ريز ( سيستم يكنواخت دنده ريز) كه با علامت UNF مشخص شد اند، كه شباهت زيادي به پيچهاي ملي دننده درشت Ùˆ دنده ريز آمريكايي كه در گذشته به كار مي Ø±ÙØªÙ†Ø¯ دارند.
قسمت هاي مختل٠قلاويز نمايش داده شده است كه براي تراش پيچهاي داخلي بكار ميرود.
قلاويز و اندازه پيچها :
اصولا قلاويز ها با دو يا سه يا چهار شيار ساخته مي شوند. اندازه يك سري قلاويز بر ØØ³Ø¨ اندازه پيچهاي استاندارد شده، در دسترس قرار مي گيرند.
پيچهاي ماشيني را نيز بر ØØ³Ø¨ شماره مشخص مي كنند كه معمولا اندازه بزرگترين پيچ كمتر يا برابر يك چهارم اينچ قطر مي باشد.
پيچهاي شمارشي نيز به طور اختصاصي بصورت پيچهاي يكنواخت ملي دنده درشت Ùˆ دنده ريز ساخته ميشوند. براي مثال كوچكترين انداز اين نوع پيچها Ùˆ يا قلاويز ها در منبع 80-0 مشخص شدهاست Ùˆ بزرگترين آنها در اين سيستم 24-12 تعيين گرديده است البته بايد متذكر شد كه قسمت اول يعني 0-12 شماره پيچ ويا قلاويز Ùˆ قسمت دوم يعني 80 Ùˆ 24 تعداد دنده در يك اينچ را مشخص مي نمايد كه در نتيجه مي توان Ú¯ÙØªÙ¾ÙŠÚ† Ùˆ يا قلاويز سيستم يكنواخت دنده ريز nunf در پيچهاي سري شماره اي قطر آنها بين 06/0 تا 216/0 مي باشد.
البته تغييرات Ùˆ Ø§Ø®ØªÙ„Ø§ÙØ§Øª دنده در هر اينچ در دو سري دنده ريز Ùˆ دنده درشت وجود دارد. مثلا پيچ شماره 12 در سري دنده درشت NC داراي 24 دنده در يك اينچ ولي همين پيچ در سري دنده ريز NF داراي 28 دنده در يك اينچ مي باشد كه پيچ اولي به صورت 24-12 Ùˆ پيچ دومي به صورت 28-12 نمايش داده مي شود.
بطور كلي اين سيستم به اين منظور بوجود آمده است كه بتون پيچهاي ريز Ùˆ يا پيچهاي ماشيني را تعيين Ùˆ مورد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ قرار داد كه اندازه آنها معمولا تا يك چهارم ميرسد. مثال هاي بيشتري مي توان در زير مشاهده نمود.
مثل پيچ NC32-6 ويا پيچ NF40-6 و نيز مي توان پيچ شماره اي NC24-10 و يا NF 32-10 را نوشت.
سري قلاويز هاي دستي از يك سري سه تائي تشكيل مي شوند كه قلاويز اولي بصورت مخروط ساخته شده Ùˆ براي شروع كار در نظر Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ شده است كه آن را قلاويز پيش رو نامگذاري نموده اند.قلاويز دومي كه قلاويز مخروطي آن به مراتب كمتر از اولي مي باشد وسط رو وقلاويز سومي استوانه كامل است Ùˆ نيز تمام دندانه هابطور كامل مي باشند قلاويز پس رو يا تكميلي نامگذاري كرده اند از اين قلاويز ها بيشتر در مواردي كه بخواهند سوراخ بن بستي را قلاويز نمايند Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ مي كنند ( سوراخيكه در طول قطعه كار راه برد نيست) براي شروع قلاويز كاري ابتدا قلاويز شماره 1 كه 5 الي 6 دندانه در سر قلاويز بصورت مخروطي در آمده Ùˆ نيز سر قلاويز كه بصورت پخ ميباشد در ابتداي سوراخ قرار داده Ùˆ اين مقدار مخروط، عمل قرار گيري Ùˆ شروع قلاويز را ساده تر كرده Ø±ÙØªÙ‡ Ø±ÙØªÙ‡ دنده ها در داخل كار به خود ÙØ±Ù… مي گيرند.
قلاويز وسط رو كه سر آن در ØØ¯ÙˆØ¯ 3 الي 4 دنده به صورت مخرطي شده است بعد از قلاويز اولي كه چند دندانه در سر كار ايجاد كرده قرار داده مي شود.
هنگاميكه مي خواهيم قلاويز كاري تا ته كار انجام شود Ùˆ دنده ها در تمام طول كامل شوند در اين صورت از قلاويز سومي كه قلاويز پس رو ناميده مي شود Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ مي كنيم. اين قلاويز كه سر آن داراي پخ بوده، دندانه هاي داخل كار را بصورت كامل در خواهد آورد تا در نتيجه پيچ بطور صØÙŠØ Ùˆ دقيق داخل آن بپيچد علاوه بر قلاويز هاي Ùوق قلاويز هاي ديگري نيز هستند كه در صنعت از آنها بمراتب Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ زيادي مي شود، كه عبارتند از :
* قلاويزهاي ماشيني :
قلاويز هاي ماشيني معمولا سري دوتائي و يا تكي بوده و براي بستن به ماشين تراش يا ماشين مته بكار برده مي شود. دنباله آنها بصورت استوانه بلند ساخته شده و نيز انتهاي آن چهار گوش و يا دو طر٠آن داراي زبانه مي باشد.
* قلاويز هاي مخصوص مهره تراش :
اغلب اين نوع قلاويز ها بطور تكي ساخته ميشوند. براي تراش پيچهاي داخلي كوتاه كه سوراخ آنها راه بدر مي باشد بكار برده شده Ùˆ در يك مرØÙ„Ù‡ عمل پيچ تراشي كامل ميشود.
قلاویز ماشینی
* قلاويز هاي چپ تراش :
در بعضي از مواد لازم است كه پيچ Ùˆ مهره را Ú†Ù¾ گرد ساخت اگر لازم باشد كه اين نوع پيچ مهره با دست يعني بوسيله ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùˆ قلاويز ساخته شوند ميبايستي در اين موارد از ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ú†Ù¾ گرد نيز Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كرد كه دندانه ها Ùˆ اندازه پيچ در هر دو يكي است Ùˆ اختلا٠آنها در جهت شروع پيچش است كه اولي به سمت راست Ùˆ دومي به سمت Ú†Ù¾ گردش كرده تا مهره Ù…ØÙƒÙ… شود. البته براي تشخيص ان بعضي از كارخانه هاي سازنده ديگر ممكن است بصورت مختل٠چپ Ùˆ راستي پيچها Ùˆ مهره ها Ùˆ يا ØØ¯ÙŠØ¯Ù‡ Ùلاوير را مشخص نمايند. از طرÙÙŠ Ú†Ù¾ ميتوان Ùˆ يا راست گردي قلاويز را از روي لبه برش ان تشخيص داد.
دسته قلاويز ها :
براي Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ از قلائيزها ميبايستي از دسته قلاويزهاي مختلÙÙŠ بر Ù…=ØØ³Ø¨ موقعيت Ùˆ مكان انجام قلاويز كاري Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كرد كه عبارتند از:
* دسته قلاويز T شكل :
اين نوع دسته قلاويز در شكل زير نمايش داده شده است كه از يك پيج Ùˆ مهره ساخته شده Ùˆ مهره ان داراي شكاÙهايي بوده كه بدين وسيله Ùكها ميتوانند بهم نزديك Ùˆ يا از هم دور شوند.
در نتيجه ميتوان بوسيله انها قلاويزها را تا اندازه مشخصي Ù…ØÙƒÙ…ÙŠ Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ Ùˆ عمل قلاويز كاري را انجام داد. هنگام Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ از قلاويز بهتر است كه گرد Ùˆ خاك، ÙƒØ«Ø§ÙØ§ Ùˆ گريس را اگر در داخل آن باشد خارج كرده Ùˆ نيز بايستي پيچ Ùˆ مهره آن هميشه روغنكاري شوند.هنگام قلاويزماري روي سطØÙŠ ÙƒÙƒÙƒÙ‡ از نظر ÙØ¶Ø§ اشكالي ندارد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كردن از يك دسته قلاويز دو طرÙÙ‡ Ùˆ يا دسته قلاويز T شكل بهتر باشد. دسته قلاويز را بين شصت Ùˆ چهار انگشت خود بصورت Ù…ØÙƒÙ… بگيريد Ùˆ آنرا بطور آهسته بچرخانيد تا قلاويز در كار جا بگيرد.
سپس عمل را ادامه دهيد . علاوه بر دسته قلاويز دسته قلاويز ديگري در شكل ذيل نمايش داده شده است كه براي قلاويز هاي بزرگ مورد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ قرار مي گيرد. با چرخاندن يكي از دسته ها ÙÙƒ متغير آن به سمت لو Ùˆ عقب ØØ±ÙƒØª كرده Ùˆ در نتيجه سوراخ دسته قلاويز بزرگ Ùˆ يا كوچك ميگردد.
در بعضي از موارد از دسته قلاويز ثابت ميتوان Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كرد كه كاملا شبيه دسته قلاويز متغير بوده با اين ØªÙØ§ÙˆÙ…ت كه سوراخ آن ثابت است Ùˆ براي يك سري قلاويز كه اندازه چهار گوش انتهاي آنها برابر است قابل Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ مي باشد. البته بايد متذكر شد كه از اين دسته قلاويز زياد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ نمي شود. زيرا در صورت لزوم ميبايست تعداد زيادي زيادي از آن تهيه گردد كه زياد مقرون به صرÙÙ‡ نيست.
دستگاه قلاويز زني به وسيله ماشين مته :
همانطوريكه از شكل پيداست اين دستگاه شامل دنباله مخروطي بوده كه داخل Ù…ØÙˆØ± اصلي مته خود به خود Ù…ØÙƒÙ… ميشود زيرا دنباله آن به صورت مخروط Ù…ÙØ±Ø³ ميباشد. Ù…ØÙˆØ± اصلي قلاويز گير از يك استوانه تو خالي تشكيل شده كه قلاويز داخل آن قرار داده شده Ùˆ از بيرون به وسيله پيچ بيرون Ù…ØÙƒÙ… ميشود. بعد از اين عمل دستگاه را داخل Ù…ØÙˆØ± اصلي Ù…ØÙƒÙ… كرده قلاويز را نسبت به كار تنظيم نماييد. سرعت Ù…ØÙˆØ± اصلي را روي دور كم قرار بدهيد.
هنگام قلاويز كاري نبايستي بار داده شود. ØØªÙ…ا از روغن Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كنيد. علاوه بر دستگاه Ùوق از دستگاه قلاويز ثابت كه داراي چند سوراخ جهت قلاويز هاي مختل٠مي باشد نيز Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ مي كنند.
انتخاب مته براي قلاويز كاري:
قبل از قلاويز كردن بايد قطعه مورد نظر سوراخ شود. براي اين منظور انتخاب صØÙŠØ مته از نظر اندازه بسيارمهم است. در ضمن ميبايستي قطر سوراخ كمتر از قطر قلاويز باشد. اگر چنانچه قطر سوراخ نسبتا كوچك باشد قلاويز در داخل كار گير كرده Ùˆ Ø§ØØªÙ…الا خواهد شكست Ùˆ اگر اندازه سوراخ نسبتا بزرگ باشد دندانه هاي پيچ در داخل كار كامل نشده Ùˆ در نتيجه پيچ Ùˆ مهره بسيار لق خواهند بود.
در هر صورت هنگام قلاويز كاري بايد براي انتخاب مته به جدول منبع مراجعه كرده Ùˆ مته مورد نظر را انتخاب نموده در صورتيكه بدون مراجعه به جدول بطور نظري يا ذهني مته را انتخاب كنيم روش غلطي اتخاذ كرده Ùˆ در اين صورت مته مورد نظر يا كوچك يا بزرگ خواهد شد كه همان اشكالات Ùوق پيش خواهد آمد.در بعضي از مواد ممكن است مته مورد نظر در جدول نباشد در اين صورت مته ايكه قدري از مته قبلي بزرگتر است از جدول انتخاب نموده بخاطر بياوريد مته ايكه انتخاب كرده ايد ميبايستي قطر آن كمي كوچكتر از قطر خارجي قلاويز باشد. بيشتر اوقات كه جدول در دست نيست مي توان به وسيله Ù…ØØ§Ø³Ø¨Ù‡ØŒ قطر مته را بدست آود. Ù…ØØ§Ø³Ø¨Ø§Øª لازم درباره انتخاب قطر مته در Ù…Ø¨ØØ« پيچهاي كتاب منبع، ميباشد.
روغنكاري :
هنگام قلاويز كاري Ùلزات آهني Ùˆ غير آهني Ùˆ يا انواع Ùولاد، روغنكاري عمل بسيار مهم Ùˆ Ù…Ùيدي خواهد بود. از همه مهمتر انتخاب روغن مناسب بوده كه شرط اصلي قلاويز كاري است زيرا در غير اين صورت ممكن است قلاويز در كار گرم شده Ùˆ باعث شكستن آن بشود. از طرÙÙŠ سازندگان انواع روغن براي اينكه بتوانند Ù…ØØµÙˆÙ„ات خود را به ÙØ±ÙˆØ´ برسانند قيمت، مشخصات Ùˆ توصيه هاي لازم را به كارخانجات ماشين سازي Ùˆ توليدي عرضه خواهند كرد.
روش قلاويز كاري :
براي روش قلاويز كاري ابتدا كار را به گيره روميزي Ù…ØÙƒÙ… ببنديد Ùˆ سعي كنيد قطعه كار كاملا بصورت عمودي قرار گيرد. بعد از بستن كار بطور صØÙŠØ در داخل گيره قلاويز شماره يك را انتخاب كرده Ùˆ انتهاي چهارگوش آن را داخل دسته قلاويز قرار داده Ùˆ سپس آن را Ù…ØÙƒÙ… كنيد.
معمولا براي قلاويز هاي كوچك از دسته قلاويز T شكل ÙØ´Ù†Ú¯ÙŠ Ùˆ براي قلاويز هاي بزرگ از دسته قلاويز متغير Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ مي كنند. دسته قلاويز را بطور Ù…ØÙƒÙ… در دست راست قرار Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ Ùˆ سر قلاويز را روي سوراخ قطعه كار بÙ